SON DAKİKA

Revizyon Haber

10 büyükelçi sınır dışı edilecek mi? Konuşulan senaryolar neler?

Türkiye, Osman Kavala’nın serbest bırakılması için çağrıda bulunan 10 ülkenin Ankara büyükelçilerini konuşuyor. Çağrıya hükümetin sert yanıt vermesinden sonra büyükelçilerin sınır dışı edilmesi gündemde.

10 büyükelçi sınır dışı edilecek mi? Konuşulan senaryolar neler?
284 views
25 Ekim 2021 - 10:34

15 Temmuz darbe girişimiyle ilgili davalar kapsamında tutuklu bulunan iş insanı Osman Kavala için daha önce Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi serbest bırakılmasına yönelik bir karar almıştı. Bu kararı kabul etmeyen hükümet, Kavala’nın suçlu olduğu ve bu nedenle serbest bırakılmayacağını açıklamıştı.

Bunun üzerine 10 ülkenin büyükelçisi AİHM kararını hatırlatarak, Osman Kavala’nın bırakılması için hükümete çağrıda bulundu. İktidar, içişlerine müdahale diye tanımladığı açıklamaya sert bir şekilde karşılık verdi.

ERDOĞAN; TALİMAT VERDİM

Konuya ilişkin konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan ise aralarında ABD, Almanya ve Fransa’nın da yer aldığı 10 ülkenin büyükelçileri için “Gerekli talimatı ben de Dışişleri Bakanımıza verdim. Ne yapması gerektiğini söyledim. ‘Bu 10 tane büyükelçinin bir an önce istenmeyen adam ilan edilmelerini hemen halledeceksiniz’ dedim. Bunlar Türkiye’yi tanıyacaklar. Türkiye’yi bilmedikleri, anlamadıkları gün burayı terk edecekler” demişti.

GÖZLER KABİNE TOPLANTISINDA

Durum böyle olunca gözler bugün toplanacak Cumhurbaşkanlığı Kabinesi’ne çevrildi. Kabine toplantısından sonra açıklama yapacak olan Cumhurbaşkanı Erdoğan, büyükelçiler için son kararı verecek.

KONUŞULAN SENARYOLAR NELER?

Reuters’a konuşan diplomatik bir kaynak, Erdoğan’ın 10 büyükelçi talimatıyla ilgili kararın yarınki kabine toplantısında alınabileceğini ve tansiyonun düşürülmesinin mümkün olduğunu söyledi. Haberde “Diplomatlar sınırdışı kararlarından hâlâ kaçınılabileceğini umuyor” denilirken, “Dışişleri Bakanlığı cumhurbaşkanının talimatını hâlâ yerine getirmedi; ki böyle bir adım, Erdoğan’ın 19 yıllık iktidarında Batı’ya bugüne dek yaşanan en derin çatlağa yol açacaktır” ifadeleri kullanıldı. Haberde, Erdoğan’ın 30-31 Ekim’de Roma’da yapılacak G-20 zirvesinde ABD Başkanı Joe Biden’la görüşeceğini söylediğine de dikkat çekildi.

Ankara’nın üzerinde konuştuğu bir diğer plan ise, ya Erdoğan’ın yaptığı açıklama kapsamında büyükelçilerin sınır dışı edilmesi ya da büyükelçilerin istenmeyen kişi (Persona Non Grata) kabul edilmeden bir süre ülkelerine gitmeleri için ricada bulunmak.

YAŞANAN BAZI ÖRNEKLER

Yakın geçmişte Türkiye’nin de taraf olduğu pek çok “Persona Non Grata” uygulamasından bazıları şöyle:

2013 yılında Mısır, Türkiye’nin Kahire Büyükelçisi Hüseyin Avni Botsalı’yı “Türkiye’nin içişlerine karışmasını” gerekçe göstererek “istenmeyen adam” ilan etti. Karara karşı Türkiye de misilleme yaparak Mısır’ın Ankara Büyükelçisi Abderahman Salaheldin’i “Persona Non Grata” ilan etti.

2016 yılında Bulgaristan, ülkede görevli bir Türk diplomatı, sosyal işlerde görevli olduğu halde din işleriyle ilgilendiği gerekçesiyle “istenmeyen adam” ilan etti. Bulgaristan’ın bu kararına Türkiye de, Bulgaristan’ın İstanbul Başkonsolosluğu’nda görevli bir konsolosu “istenmeyen adam” ilan ederek jet hızıyla karşılık verdi.

İSTENMEYEN KİŞİ İÇİN YASAL SÜREÇ

“İstenmeyen adam” prosedürü, 1961 tarihli Viyana Konvansiyonu’nun 9. maddesinde düzenleniyor. Buna göre, ülkeler herhangi bir zamanda, kararının gerekçesini açıklama zorunluluğu bulunmaksızın bir yabancı diplomatı “istenmeyen kişi” ilan edebiliyor. Bu takdirde, diplomatı gönderen devlet, duruma göre ilgili kişiyi ülkeye geri çağırabiliyor ya da misyondaki görevine son verebiliyor. Eğer diplomatı gönderen devlet, bu yükümlülüğünü yerine getirmeyi reddeder veya makul bir süre içinde yerine getirmezse, ülkeler ilgili kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebiliyor.

Dışişleri Bakanlıkları tarafından yapılan “istenmeyen adam” ilanı, diplomatik görevlinin siyasi veya diplomatik dokunulmazlığını kaldırmıyor; ilgili devlete soruşturma, tutuklama ve kovuşturma yapma hakkı vermiyor. Bu deklarasyon yoluyla egemen ülke, istenmeyen kişi ilan ettiği diplomatı ülke sınırları dışına çıkaracağını ya da ülke sınırları içine almayacağını duyurmuş oluyor. “İstenmeyen kişi” ilan edilen diplomat ülkeyi terk etmez, bu konuda çekingen davranır veya bunu reddedecek olursa doğrudan sınır dışı edilme ve hakkında yasal süreç başlatılma tehdidi ile karşı karşıya kalıyor. Konsolosluk binalarının dokunulmazlığı bulunması nedeniyle bu bina ve eklentilerine müdahale edemeyecek olan ilgili devlet, “istenmeyen kişi” ilan ettiği diplomatın ülkeyi terk etmesi için seyahat serbestliğini sağlamakla yükümlü bulunuyor.

10 BÜYÜKELÇİ KİMDİR

ABD’nin Ankara Büyükelçisi David M. Satterfield: 27 Haziran 2019’da Ankara’ya atandı. Satterfield, Dışişleri Bakanlığı bünyesinde ayrıca Irak Koordinatörü ve Dışişleri Bakanı Kıdemli Danışmanı, ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği Başmüsteşarı, ABD’nin Kahire Büyükelçiliği Maslahatgüzarı ve Beyrut Büyükelçisi olarak da görev yaptı. Satterfield’in Orta Doğu’da yaklaşık kırk yıllık deneyimi bulunuyor.

Almanya’nın Türkiye Büyükelçisi Jürgen Schulz: Ekim 2020’den beri görevde. Schulz, Ankara’daki görevine başlamadan önce New York Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği’nde görev aldı. 2018-2020 yılları arasında Birleşmiş Milletler Peacebuilding Commission Organizasyon Komisyonu Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı ve 2017’de ECOSOC Başkan Yardımcılığı görevinde bulundu.

Fransa Büyükelçisi Hervé MAGRO: Haziran 2020’de göreve başladı. MAGRO büyükelçilikten önce Türkiye’de, İstanbul Başkonsolosluğu ve kariyerinin henüz başındayken, Ankara’da üçüncü kâtip ve ikinci kâtip olarak da görev yaptı.

Finlandiya Büyükelçisi Arı Mäkı: 2019’dan beri Ankara’da görev yapıyor. Daha önce ülkesinde Kuzey Afrika Bölge Müdürlüğü ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika Biriminin Başkan Yardımcılığını yapan Mäkı, İran ve Ermenistan’da da bulundu.

Danimarka Krallığı’nın Büşükelçisi Danny Annan: Ankara’ya geçtiğimiz mart ayında atandı. Ülkenin Ankara’daki büyükelçiliği Azerbaycan’ı da kapsıyor. İran’ın önceki büyükelçisi olan Annan, Hindistan, Sri Lanka, Lübnan ve Suriye’de de görevlendirilmişti.

Hollanda Krallığı Büyükelçisi Marjanne de Kwaasteniet: Eylül 2018’den bu yana Ankara’da görev yapıyor. Büyükelçi daha önce, AB Dış Politika Dairesi Başkanlığı dahil olmak üzere, AB’nin Politika departmanlarında görev almasının yanı sıra NATO Daimi Temsilciliği de yaptı.

İsveç’in Türkiye Büyükelçisi Staffan Herrström: Göreve Eylül 2020’de başladı. Herrström büşükelçi olarak bulunduğu pek çok noktanın yanı sıra, kariyerinin başında Orta ve Doğu Avrupa Dairesi Başkanı ve Politika ve Metodoloji Daire Başkanı olarak da görev yaptı.

Kanada Büyükelçisi Jamal Khokhar: 2020’nin başında göreve başladı. Khokhar, aynı zamanda, Gürcistan, Azerbaycan ve Türkmenistan’ın da büyükelçisi ve bu yılın başından beri Kanada’nın İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) özel elçisi.

Yeni Zelanda Büyükelçisi Wendy Hinton: Mart 2018’den bu yana Türkiye’de görev yapıyor. Wendy, aynı zamanda İsrail, Azerbaycan ve Ürdün Büyükelçisi. Wendy, kariyeri boyunca Kuzey Asya ile siyasi ve ekonomik ilişkiler üzerine yoğunlaştı.

Norveç Krallığı Büyükelçisi Erling Skjønsberg: Ekim 2019’da göreve başladı. Skjønsberg, aynı zamanda Azerbaycan’ın da Büyükelçisi ve Sudan ve Güney Sudan Eski Özel Temsilcisi.

SON DAKİKA HABERLERİ
POPÜLER FOTO GALERİLER

Copyright © 2020 Revizyon Haber | Tüm hakları saklıdır.